فرزین سوادکوهی-صدای دیپلماسی(idva):بحران کرونا در کنار اینکه موجی بزرگ از اخبار ناراحت کننده و منفی را باخود به همراه آورد موجب اتفاقات تقریبا عجیبی هم شد که تاکنون در رسانه ها کمتر به آن پرداخته شده است.در حقیقت کرونا فقط حامل خبرهای منفی وآزار دهنده نبود بلکه برای جوامع انسانی جنبه های مثبتی را هم […]

فرزین سوادکوهی-صدای دیپلماسی(idva):بحران کرونا در کنار اینکه موجی بزرگ از اخبار ناراحت کننده و منفی را باخود به همراه آورد موجب اتفاقات تقریبا عجیبی هم شد که تاکنون در رسانه ها کمتر به آن پرداخته شده است.در حقیقت کرونا فقط حامل خبرهای منفی وآزار دهنده نبود بلکه برای جوامع انسانی جنبه های مثبتی را هم به همراه داشت که یکی از اصلی ترین سرفصل های آن کاهش آلودگی زیست محیطی ناشی از مصرف سوخت های فسیلی بوده است.خبرهایی مبنی بر اینکه به دلیل خانه نشینی مردم حجم عظیمی از رفت وآمدهای شهری در شهرهای بزرگ کمتر شده است، نگاه ها را متوجه آسمان کرد تا بهاری که از راه رسیده است این تاثیر به طور کامل احساس شود.

سیر نزولی مصرف بنزین فراتر از انتظارها

تغییر رفتار مردم با مسافرت نکردن با اتومبیل و عدم تردد در خیابان ها و جاده ها، حتی حوادث رانندگی را هم به میزان قابل توجهی کاهش داد.از اواخر بهمن ماه ،مصرف بنزین در ایران سیری نزولی و فراتر از انتظار را تجربه کرد و این در حالی بود که از همین ماه ۱۰ درصد از مصرف روزانه کم شد و رفته رفته تا اواخر فرودین ماه سال جدید این میزان تا ۵ برابر، رقم کاهش مصرف را به خود اختصاص داد.
بر اساس آمارهای انتشار یافته، در ایران طی اسفند ماه سال گذشته ،تعداد تماس‌های مردم با سامانه‌های ۱۲۵ و ۱۱۵ کاهش یافته و حوادثی از قبیل آتش‌سوزی یا دیگر سوانح در روز‌های بعد از شیوع کرونا، کاهشی محسوس پیدا کرده است.
کرونا در کنار وحشتی که ایجاد کرد موجب شد مردم کمتر از خانه های خود خارج شوند و همچنان که از وسایل حمل ونقل عمومی استفاده نمی کردند خودروهای شخصی خود را نیز کمتر به خیابان ها بیاورند.
مصرف کاهش یافته بنزین در ایران شایعاتی مانند تعطیلی برخی از جایگاه های عرضه سوخت در کشور را هم برسر زبان ها انداخت که البته خیلی زود با اعلام فعال بودن این جایگاه ها در تمام ساعات شبانه روز از سوی نهاد های مسئول ،این گفته های بی اساس تکذیب شد ودر حالی که تمام پمپ بنزین ها آماده سوخت رسانی بودند ، مردم از خودروهای خود کمتر استفاده کردند.
شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران در پاسخ به اظهاراتی مبنی بر تعطیلی ۷۰ درصد جایگاههای عرضه سوخت کشور تا نیمه اردیبهشت ماه سالجاری بلافاصله این گفته ها را تکذیب واعلام کرد:جایگاههای عرضه سوخت از جمله مراکز خدماتی مهم و حساس کشور است که طبق دستورالعمل های ابلاغی می بایست عملیات توزیع سوخت را بصورت ایمن، پایدار و شبانه روزی (۲۴ساعته) و همچنین بدون وقفه به انجام رسانند .

در شیوع کرونا هم هیچ جایگاهی تعطیل نشد

با این که شیوع جهانی ویروس کرونا کار خود را کرده بود در ایران، هیچ شهروندی از تعطیلی جایگاه های شهری و برون شهری گزارشی ارائه نداد و سوخت رسانی در هیچ جا قطع نشد.
دستوری که وزارت بهداشت ایران مبنی بر قطع زنجیره کرونا ابلاغ کرده بود موجب شد مصرف بنزین به شکل معناداری کاهش یابد به طوری که حتی مسئولان مناطقی از کشور مانند اردبیل، البرز، قم، خراسان شمالی، همدان، یزد، استان مرکزی و ایلام و به دنبال تبعیت شهروندان از دستورات مؤکد وزارت بهداشت و شرکت در پویش “در خانه بمانیم” تایید کردند که بنزین مثل نوروزسال های گذشته مورد استقبال مردم قرار نگرفته است.
کرامت ویس‌کرمی مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران کاهش قابل توجه مصرف سوخت در ایام تعطیل سال نو را با ارائه ارقام مصرف تایید کرد و این در حالی بود که هرساله به دلیل تعطیلات نوروزی آمار مصرف بنزین و دیگر سوخت ها بسیار بالاتر می رفت.
ویس کرمی گفت میانگین توزیع روزانه بنزین کشور از ابتدای روز جمعه (یکم فروردین‌ماه) تا پایان روز جمعه (۱۵ فروردین‌ماه) ۴۴ میلیون لیتر بوده است که این رقم از کاهش ۵۰ میلیون لیتری مصرف روزانه بنزین کشور در مقایسه با مدت مشابه پارسال حکایت دارد.
وی با اشاره به اینکه در دوره مشابه پارسال (یکم تا ۱۵ فروردین‌ماه سال ۹۸) به‌طور میانگین روزانه ۹۴ میلیون لیتر بنزین در کشور مصرف شد، افزود: خوشبختانه کاهش چشمگیر مصرف بنزین نشان‌دهنده توجه مردم به توصیه‌های عمومی ستاد مقابله با کرونا و کاهش ترددهای درون و برون‌شهری در ایام نوروز امسال بوده است و امید می‌رود این روال در روزهای آینده نیز ادامه یابد.

کاهش قابل توجه آلودگی هوا در ایام تعطیل سال نو

این گفته ویس کرمی بخوبی نشان می دهد که هوای بهبود یافته شهرهای بزرگ علتی کاملا روشن داشته است.کلان شهر هایی مانند تهران، مشهد، شیراز، اصفهان و تبریز نه مسافر پذیر شدند و نه در داخل خود شاهد رفت وآمد خود روها بودند.
اخبار جسته و گریخته نشان داد تمایل کمتر مردم به مصرف بنزین در همه جا احساس شد و پویش “در خانه می مانیم ” تاثیر زیادی در نحوه الگوی مصرف سوخت کشور داشت.
آمارها هم از همین موضوع حکایت می کردند.استان بوشهر در همین ایام ۵۳ درصد کمتر بنزین مصرف کرد. مسئولان حوزه سوخت در این استان اعلام کردند که سال گذشته در تعطیلات نوروزی به طور میانگین روزانه دو میلیون و ۲۲۱هزار لیتر بنزین مصرف شد، در صورتی که در سال‌جاری این میزان به یک میلیون و ۵۶ هزار لیتر رسیده است که نشان می‌دهد مصرف این فرآورده ۵۳ درصد کاهش داشته است.
در همین استان آمار جالبی از مصرف سوخت نشان می دهد میزان مصرف بنزین در هشتم فروردین ماه ۱۳۳۹ به یک میلیون و ۳۷هزار لیتر رسید؛ در حالی که سال قبل در چنین روزی میزان مصرف دو میلیون و ۶۲ هزار لیتر بود. این یک نمونه استخراج شده از مصرف سوخت بیانگر این است که مسافرت های مردم به چنین مناطقی بشدت کمتر شده خلوتی خیابان ها و جاده ها در چنین مناطقی بر همین اساس است.
منطقه خراسان جنوبی نیز از ابتدای اسفند ماه سال گذشته تا دهه اول فروردین امسال کاهش ۳۹ درصدی مصرف بنزین را همزمان با شیوع ویروس کرونا تجربه کرد.این درحالی بود که همین استان در ایام مشابه سال گذشته بسیار مسافر پذیر بوده است و خود مردم استان نیز طی نوروز گذشته تردد فراوانی در سطح شهر و روستای خود داشته اند.
هشدارهای وزارت بهداشت آنقدر تاثیر گذار بود که استان گردشگر پذیر کرمان هم امسال خلوتی عجیبی را به خود دید. مصرف بنزین در استان کرمان در پنجم فروردین ماه سال‌جاری بیش از نه میلیون و یکصد هزار لیتر بوده که این مقدار در مقایسه با مدت مشابه سال قبل (پنجم فروردین ماه سال ۹۸) با ۲۰ میلیون و ۷۹۳ هزار لیتر، بیش از ۵۵ درصد کاهش یافته است.
در ارومیه نیزمسئولان سوخت رسانی خبر دادند در بازه زمانی ۲۵ اسفند تا ۵ فروردین حدود ۱۲ میلیون لیتر بنزین در مرکز شهر و شهرهای شمال استان آذربایجان غربی مصرف شده است که در مقایسه با مصرف سال قبل ۳۹ درصد کاهش دیده می شود.
مصرف بنزین به ترتیب در منطقه یزد در اسفندماه ۳۰درصد و در منطقه همدان در سومین روز ابتدای سال جدید نیز قریب به ۴۵ درصد کاهش داشته‌ است.
همزمان با شیوع ویروس کرونا و خانه نشینی مردم،درشهرهای کوچکتر و دورافتاده تر هم میلی به مصرف بنزین دیده نشد.شهری مانند تربت حیدریه در شش روز آغازین سال جدید ۵۱ درصد کمتر بنزین مصرف کرد.

تصور اشتباه از افزایش صادرات بنزین

درست است که گفته می شود با پادمی کرونا ظرفیت صادراتی ایران در مقایسه با پارسال تقریبا حدود ۲۵ میلیون لیتر بیشتر شده است اما برخی محافل خبری با این تصور که کاهش مصرف بنزین لزوما به مفهوم افزایش صادرات بنزین خواهد شد مطالباتی غیر منطقی را از دولت طلب کردند.این جریانات رسانه ای فراموش کردند همانطور که نخریدن سوخت از سوی مردم به مفهوم ناتوانی در عرضه سوخت نیست به همان نسبت فراوانی سوخت هم به معنای امکان صددرصدی افزایش صادرات نخواهد بود.
بنابراین بسیاری از تحلیل هایی از این دست که کاهش مصرف فرصتی برای صادرات بیشتر است بی وجه است چون در وهله اول با کاهش قیمت جهانی نفت قیمت بنزین هم کاهش یافته است و از آنجا که این شیب قیمتی رفته رفته تاثیر خود را در بازار فرآورده ها نشان می دهد نمی توان در کوتاه مدت بر روی صادرات پرسود فرآورده هایی همچون بنزین حساب باز کرد واین در حالی است که اساسا صادرات فرآورده های نفتی در تمام کشورهای جهان تحت الشعاع بحران کرونا قرار گرفته است و این محدودیت برای کشور ما که با ممنوعیت های تحریمی هم روبروست دوچندان می شود.
از سوی دیگر همانطور که میزان تردد در کشور ما پایین آمده است، ناوگان حمل و نقل فعال در مرزها هم کمتر در تب و تاب معمول خود هستند و از آنجا که مرزها عموما تحت تدابیر شدید برای مقابله با شیوع ویروس کرونا قرار گرفته اند فعل و انفعالات بازار خرید وفروش فرآورده ها هم کمتر شده است. بنابراین توقع این که در مقطع هجوم کرونا و پایین آمدن میزان مصرف بنزین دولت باید زمینه های صادرات هرچه بیشتر بنزین و فرآورده های دیگر را فراهم کند، انتظاری غیرکارشناسی و عوامانه است .
از سال ۹۸ که ایران به جمع صادرکنندگان بنزین پیوست، توانست عرضه فرآورده ها را در بورس انرژی نیز محقق گرداند و هم اکنون بخش خصوصی هم وارد این عرصه شده است.اینک با کاهش مصرف بنزین می توان یکبار دیگر برنامه های جاری الگوی تولید، مصرف و صادرات را مجددا مرور کرد و ایده های جدید برای بهبود هرکدام از این سه سرفصل را مطرح کرد. در عین حال بنظر می رسد تا رفع بحران کرونا و همچنین تغییرات قیمتی مثبت در نفت جهانی باید به انتظار نشست.